Ik hou van u

Over schrijven om te communiceren en hoe rood die verbinding stukmaakt

Ze was een puber van dertien. Haar moeder was net overleden. Daarna klopte er helemaal niets meer. Haar vader en zij waren twee handen op een buik geweest. Altijd. En nu? Ze botsten volop. Twee sterke karakters met dezelfde koppigheid maakten het goedmaken echt moeilijk. Zwijgen was hun oplossing. Dagen vol ijzige stilte die door je ziel sneden.

Het was dapper dat ze met een brief de stilte wilde doorbreken. Ieder woord kwetsbaar en eerlijk. Ze sloot het af met: ik hou van u.

Toen ze thuiskwam, brak haar hart. Haar vader had haar briefje laten lezen aan een non die hem hielp met zijn rouwproces. Als onderwijzeres kon ze het niet laten. Met rood stond er een d achter hou en drie veroordelende strepen eronder.

Dat meisje was ik.

We beoordelen schrijven op fouten. Dat maakt ons niet beter. Dat maakt ons stiller.

De weegschaal die niet klopt

Sindsdien draag ik dat moment met me mee. Het is pijnlijk op een taalfout te worden afgerekend, als je je hart blootlegt. Later begreep ik dat de non deed wat ze geleerd had te doen. Ze zag een fout en ze verbeterde hem.

Dat is precies het punt dat ik met dit blog wil maken. Want ergens hebben we allemaal die schakelaar in ons hoofd. De knop die een tekst omzet van boodschap naar object om te keuren. Is dit correct? Klopt dit? Voldoet dit aan de norm?

En nergens hangt aan een fout zo’n zwaar moreel oordeel als bij taal.

Iemand die wiskunde niet snapt? Dat is geen bèta. Klinkt bijna charmant. “Ik ben gewoon niet zo’n cijfermens.” Prima. Niemand tilt eraan.

Maar iemand die een dt-fout of andere vergissing maakt?
Dom. Slordig. Niet serieus te nemen.

Prima schrijftechnieken de vuilnisbak in?

En nu komt er nog een rode pen bij. De AI-verklikker. Alweer is de vorm belangrijker dan de boodschap. LinkedIn staat vol met meldingen van de grootste ChatGPT-clichés. AI Slop Checker scant tekst op 200+ AI-patronen. En wie durft er nog een em-dash te gebruiken? Ik niet — echt niet 😄.

Het gaat overigens over prima schrijftechnieken die door het overmatige gebruik van ChatGPT en Claude besmet zijn geraakt. Zoals niet X, maar Y. Wat een prima eeuwenoude techniek is om contrast te vergroten (zoals niet lullen, maar poetsen). Of de drieslag. Heerlijk. Helder. Heineken. Daar is geen AI aan te pas gekomen. Ook niet aan veni, vidi, vici trouwens.

En toch controleer ik mijn teksten extra op technieken die door AI besmet zijn geraakt. Niet omdat de tekst niet sterk is. Maar omdat ik niet wil dat je denkt dat ik het niet zelf heb geschreven.

Dat is geen kwaliteitscontrole. Dat is communicatiestilstand.

Communiceren is overdracht, geen toets

Laten we eerlijk zijn over wat schrijven eigenlijk is. Het is geen prestatie voor een jury. Het is een poging om iets over te brengen van de ene mens naar de andere. Een gevoel. Een idee. Een verzoek om verzoening.

Taal is geen wiskunde. Er is niet één juist antwoord. Dat is geen zwakte van taal, dat is haar kracht. Een wiskundige som heeft één oplossing. Een zin heeft er duizend. En de mooiste is zelden de meest voor de hand liggende.

Als jij als lezer puur bezig bent met beoordelen of iets door AI is geschreven, vol spelfouten staat of de verkeerde stijl heeft, dan mis je wat er staat. Je leest de vorm, niet de inhoud. Daarmee ontgaat je de mens achter die woorden én de kans op verbinding.

De boodschap van mijn briefje was glashelder. Vier woorden. Geen enkel misverstand mogelijk over de intentie. Papa heeft dat briefje begrepen. Hij wist wat er stond. Hij voelde het. De non ook. En toch won haar correctiedrang het van de emotie.

Een zoen doet zoveel meer dan een rode streep.

Herken je dit?

Twijfel je ook weleens of je iets gaat versturen of delen? En doe je dat niet uit angst voor fouten of kritiek? Vraag je dan eens af wat het ergste is dat kan gebeuren als je het toch doet. De fout die jij ziet, ziet je lezer waarschijnlijk niet eens. En als ze die wel zien, lezen ze dan het woord of de bedoeling?

Schrijf vanuit wat je wilt zeggen. Niet vanuit wat je bang bent dat iemand anders zal vinden. Dat is het enige schrijfadvies dat er écht toe doet. En vergeet nooit dat goed schrijven iets heel anders is dan foutloos schrijven.

Soms is de mooiste zin die je ooit schrijft, de zin met een fout erin.

Ik schrijf al zolang ik me kan herinneren. Niet om indruk te maken, maar om te communiceren. Als dat lukt, heb ik mijn werk goed gedaan.
-> Meer blogs lezen